Vladyslav Vashchuk właśnie wrócił do Kijowa ze wschodu i wygląda na trochę zmęczonego - nie miał okazji się wyspać. Podczas naszej rozmowy jego telefon nie przestaje dzwonić - jest to połączenie związane z pracą. Niegdyś mówiący po rosyjsku, Vladyslav natychmiast przeprasza za swój niedoskonały ukraiński, ale zapewnia nas, że od teraz będzie udzielał wywiadów tylko w języku państwowym.
![](/media/posts/2024/08/27/111_dynamo.kiev.ua_111.jpg)
Żartujemy, że Vladyslav Vashchuk jest jednym z tych, którzy "poszli spać 23 lutego i obudzili się 24 lutego". W jego przypadku było dokładnie tak: znany ukraiński piłkarz, który mieszkał w Gostomlu ze swoimi dziećmi, spędził dwa tygodnie pod rosyjską okupacją, cudem udało mu się wyjechać i przeżyć. Jego dobrowolne pragnienie wstąpienia do ukraińskiej armii miało swoje własne motywy, choć zaskoczyło wiele osób: były obrońca ukraińskiej drużyny narodowej, Dynama Kijów, Spartaka Moskwa, Chornomorets, Lwów i Wołyń, honorowy mistrz sportu, Vashchuk został żołnierzem i medykiem w brygadzie medycznej Bureviy Gwardii Narodowej w wieku 47 lat. Jego zadaniem jest towarzyszenie ciężko rannym żołnierzom w karetce pogotowia i stabilizowanie ich stanu w drodze do szpitala.
"Wersja przedstawiona przez jedno z rosyjskich źródeł gówna, że "fascynacja ideologią nazistowską doprowadziła tę dziwną postać do szeregów sił zbrojnych reżimu kijowskiego" (c), choć szokująca w swojej kreatywności, śmiałości założeń i wniosków, oczywiście również zasługuje na uwagę. Niech tak będzie, jeśli ułatwi to odbiór tej informacji" - żartobliwie skomentował Vladyslav rosyjskie oszczerstwa na temat jego mobilizacji w mediach społecznościowych. Widząc, do czego zdolni są Rosjanie, Vashchuk jest teraz jednoznaczny w swojej ocenie: "To barbarzyńcy, którzy chcą nas zniszczyć. I próbują to zrobić od ponad stu lat - wyeliminować nas jako naród, nasz gatunek. Ale dziś walczymy z nimi".
W ciągu półtora roku swojej służby Vladyslav Vashchuk ewakuował ponad 70 rannych z obwodów donieckiego i charkowskiego. Mówi, że czuje się pewnie wykonując tę pracę.
"Pewnego razu mój dowódca zadzwonił do mnie i powiedział: "Czy poprowadzisz kurs mistrzowski?". Odpowiedziałem: "O piłce nożnej?" - "O ewakuacji! Wiesz wszystko." Zrobiłem to - wszyscy byli zadowoleni!" - mówi oficer NGU Vashchuk.
"Szczerze mówiąc, staram się nie pamiętać tamtych dni" - przyznaje Vladyslav, gdy proszę go o przypomnienie pierwszych tygodni inwazji na pełną skalę i wydarzeń w regionie Kijowa.
Wielka Wojna złapała słynnego piłkarza w domu w Gostomlu, gdzie przebywał ze swoim 19-letnim synem Witalijem i 13-letnią córką Wasyliną.
"Rankiem 24 lutego moi przyjaciele zadzwonili do mnie i nalegali: 'Zabierz dzieci i wyjedź! Obudziłem syna i córkę, ale kiedy wychodziliśmy z domu, nad głowami latało już co najmniej 20 helikopterów. Słyszeliśmy eksplozje - na lewo, na prawo! Wróciliśmy więc do domu: gdzie iść? Urządziliśmy piwnicę i przenieśliśmy się do niej. Jedzenia starczyło nam na trzy dni, a potem się skończyło. Sąsiedzi pomagali sobie nawzajem: gotowali na ognisku, bo nie było gazu. W tamtych czasach lepiej się poznaliśmy i dzieliliśmy się tym, co mieliśmy. Codziennie spotykaliśmy się z sąsiadami na ulicy, aby porozmawiać i wymienić się informacjami (ponieważ prąd został odcięty trzeciego dnia, nie było internetu, połączenie było słabe, a źródłem wiadomości była poczta pantoflowa), a takie spotkania stały się codzienną rutyną".
Vladyslav wspomina, jak jego przyjaciele nieustannie próbowali do niego dzwonić w tamtych czasach, namawiając go do opuszczenia okupowanego terytorium. Początkowo całkowicie odrzucał ten pomysł: bał się o swoje dzieci. Pewnego dnia Vladyslav postanowił spróbować ewakuacji (usłyszał, że ogłoszono "zielony korytarz"), ale nie udało się. Wraz z dziećmi przeszedł trzy kilometry do punktu ewakuacyjnego, gdzie miały przyjechać autobusy.
"Zebrało się około tysiąca osób i wszyscy czekali na przybycie rosyjskiego wojska, aby oczyścić most z min. W końcu przyjechał czołg i samochód opancerzony. Ale na naszych oczach stało się coś dziwnego: rosyjski czołg po prostu przejechał przez most z pełną prędkością i eksplodował. Nikt nie rozumiał, co się dzieje! Rosjanie w pośpiechu zebrali swoje "trzy setne", załadowali je do samochodu i odjechali. A my staliśmy tam, nie wiedząc, co dalej robić! Tego dnia poszliśmy do domu".
W międzyczasie zaczęło brakować żywności, Rosjanie z bronią zaczęli chodzić po ulicach, a ostrzał stał się częstszy. Vladyslav wspomina, jak pewnego dnia byli bombardowani przez 15 godzin bez przerwy.
Nie wszyscy jego sąsiedzi mieli piwnice, niektóre domy zostały już zniszczone, a sąsiad po drugiej stronie ulicy udzielił schronienia 18 osobom.
"Ciągle myślałem o tym, co robić dalej", wspomina Vashchuk. "Próbowałem żartować dla dobra dzieci, wspierałem je. Dałem im kilka zadań, aby odwrócić ich uwagę od paniki".
Czternastego dnia oblężenia Vladyslav postanowił wydostać się z Gostomla własnym samochodem po tym, jak dowiedział się od miejscowych o możliwej trasie.
"Po prostu ustawiliśmy się w kolumnę i pojechaliśmy, na własne ryzyko. Dołączyły do nas samochody z innych ulic - wiele dzieci, osób starszych, kobiet w ciąży. Jechaliśmy z prędkością 20 km/h. Na drodze widzieliśmy mnóstwo odłamków i ludzkich ciał... Prosiłam dzieci, żeby nie patrzyły, żeby zamknęły oczy. Na drodze byli też snajperzy. Ale postanowiłem sobie: nawet gdybym przebił koła, i tak będę jechał do przodu. Minęliśmy cztery blokady i w końcu dotarliśmy do szosy żytomierskiej, a tam - do Biełogorodki, gdzie spotkał się już z nami mój brat".
W pierwszych dniach po ucieczce spod okupacji Vladyslav dochodził do siebie: mógł w końcu wziąć prysznic i położyć się spać bez ubrania. I wtedy skontaktował się z nim sąsiad, który powiedział mu, że Rosjanie weszli do domu Waszczuków w Gostomlu i wjechali na podwórko dwoma transporterami opancerzonymi.
Później, po zajęciu obwodu kijowskiego, Vashchuk pojechał do Gostomla i zobaczył, w co okupanci zamienili jego dom.
"Mój dom został po prostu zgwałcony - to było moje pierwsze wrażenie, kiedy go zobaczyłem. Musiałem zabrać kilka rzeczy, ale nic nie mogłem znaleźć. Na stole leżało kilka pustych butelek, a obok nich Rosjanie umieścili moje zdjęcie z dziećmi, tak jakby piły z nami. Sprzątnięcie tego wszystkiego zajęło mi dużo czasu".
Nieproszeni goście zabrali nagrody i puchary Vladyslava, a także inne cenne dla niego rzeczy. Ale najważniejsze jest to, że sam dom przetrwał.
Po tym doświadczeniu przez długi czas główną emocją Vladyslava była złość.
"Myślałem: co mogę zrobić, jak mogę pomóc, jak mogę przybliżyć nasze zwycięstwo? Wszyscy moi przyjaciele i siostra byli wolontariuszami. Postanowiłem więc dołączyć do ruchu.
Pewnego dnia zadzwonił do mnie przyjaciel, wojskowy, i powiedział: naprawdę potrzebujemy kamery termowizyjnej. W tym samym czasie zostałem zaproszony na mecz charytatywny w Użhorodzie. Opowiedziałem im o moim przyjacielu na froncie i jego potrzebach. Po meczu otrzymałem dwie kamery termowizyjne. To było takie emocjonalne uniesienie! Od tego momentu wszystko się zaczęło: zebraliśmy pieniądze na kolejny samochód dla jednostki, na kolejne kamery termowizyjne...".
Później do Vashchuka zwrócił się jego przyjaciel, pułkownik Vsevolod Steblyuk, dowódca kompanii medycznej Gwardii Narodowej, z prośbą o zorganizowanie meczu charytatywnego między Gwardią Ofensywną a legendami piłki nożnej.
"Ten mecz poszedł świetnie - chłopaki byli bardzo szczęśliwi! Kupiliśmy im też mundury, bo nic nie mieli. Po meczu chłopaki pojechali do Bakhmut. Później Wsiewołod zapytał mnie: "Nie chcesz do nas dołączyć? "O czym ty mówisz?" Odpowiedziałem: "Gdzie jest lekarstwo i gdzie ja jestem?" "Nauczymy cię. Wszystko będzie dobrze".
Vladyslav żartuje, że wszystko, co wiedział o pierwszej pomocy w tamtym czasie, to doświadczenie zdobyte na boisku piłkarskim: "Kiedy skarżysz się lekarzowi na ból, a on odpowiada: "Zaraz przestanie!". Albo coś w tym stylu: "Kiedy skaczę, boli mnie noga!" - "No to nie skacz!".
Vladyslav przemyślał swoją decyzję o wstąpieniu do Sił Obronnych pewnej nocy i podjął decyzję - wstąpił do TCC.
Jego post w mediach społecznościowych ze zdjęciem z 19 maja 2023 r., na którym piłkarz w mundurze z karabinem maszynowym składa przysięgę, stał się wirusowy.
"Tak, to była moja osobista decyzja", wyjaśnił Vladyslav, "Tak, moja rodzina i przyjaciele wciąż są w szoku. I tak, wiem, że niektórzy ludzie nigdy mnie nie zrozumieją. Ale ja naprawdę wierzę w nasze zwycięstwo. Widziałem "rosyjski świat" na własne oczy i zrobię wszystko, aby nikt inny nie zobaczył ani nie poczuł tego w moim kraju. A kiedy nadejdzie czas, będę w stanie odpowiedzieć dokładnie na to, co robiłem podczas wojny. Gwardia Narodowa Ukrainy. Brygada ofensywna Burewija. Żołnierz Vladyslav Vashchuk. Służę narodowi ukraińskiemu!"
Podczas szkolenia Vladyslav opanował medycynę taktyczną, broń i strzelanie.
"Cieszyłem się, że mogę to wszystko robić - nikt mnie nie zmuszał. Ważne było dla mnie, aby być użytecznym, a nie tylko patrzeć, jak inni pracują" - mówi Vashchuk.
Opisuje swoją służbę używając analogii z piłki nożnej: "Przez jakiś czas dziwiłem się ludziom, którzy wiedząc, że jestem obrońcą, wciąż pytali, dlaczego strzeliłem tak mało goli dla reprezentacji. Teraz dziwią mnie ci, którzy pytają mnie, ilu zabitych orków mam na koncie i jaki jest wynik mojej jednostki. Najwyraźniej uważają, że oddział medyczny to coś w rodzaju oddziału szturmowego, ale fajniejszego, ponieważ otrzymujemy również dwa MLRS z plecakami odrzutowymi dla każdego z nas".
Podczas pierwszej ewakuacji Vashchuk tylko obserwował działania swoich kolegów, ale później zaczął się do nich przyłączać.
"Pierwsze pytanie, jakie zadał mi dowódca, dotyczyło tego, czy boję się krwi. Odpowiedziałem szczerze, że nie. Ale nie wiedziałem, z czym będę musiał się zmierzyć w praktyce. Wszystkie ewakuacje rannych odbywają się po zatamowaniu krwawienia i udzieleniu pierwszej pomocy. Ale ciężko jest widzieć ludzi bez kończyn, z licznymi poparzeniami, kiedy ktoś traci przytomność, nie może oddychać i robi się siny w moich ramionach, a my musimy mu pomóc, uratować go - to było trudne".
Podczas pierwszych ewakuacji Vladyslav nie mógł pozbyć się emocji z powodu cierpienia rannych żołnierzy.
"Na początku było ciężko. Zapytałem nawet: "Dowódco, jak udaje ci się być tak opanowanym przez cały czas? Bo wracałem do domu przemoczony, siedziałem długo, myślałem o wszystkim, martwiłem się.
Wkradła się myśl: "Cholera, do czego ja doszedłem? Przeszedłem przez dwadzieścia ewakuacji i wciąż się martwię". I wtedy przypomniałem sobie, co powiedział nam Valeriy Lobanovsky, kiedy przygotowywaliśmy się do meczów, a było ich wiele: "Jeśli wygramy, cieszymy się zwycięstwem przez 15 minut, jeśli przegramy, czujemy porażkę przez 15 minut. Potem jest koniec, kolejny mecz".
To znaczy, wykonałem swoją pracę, wsiadłem do samochodu i to wszystko, już się wyłączam. Zdałem sobie sprawę, że muszę trzymać się tej strategii, bo inaczej zwariuję.
Potem widziałem podobne historie z innymi ludźmi w naszym zespole: przychodzą nowi, dwie lub trzy ewakuacje i pytają: "Vladyslav, możemy pójść i sprawdzić co z rannym? Martwię się o niego, nie mogę spać". Odpowiedziałem: "Oczywiście, możecie go odwiedzić. Ale co zrobicie po trzydziestej czy czterdziestej ewakuacji? Odwiedzisz wszystkich? Wkrótce będziemy cię ratować". Trzeba nauczyć się przestawiać - sam przez to przeszedłem".
Oczywiście pomogła też piłka nożna. Vladislav nadal organizuje mecze charytatywne i sam gra, co również pomaga mu przełączyć mózg.
Służba zespołu ewakuacyjnego spotyka się z różnymi przypadkami. Ranni, którzy właśnie przeszli operację i są nieprzytomni, są zabierani z pociągów ewakuacyjnych i szpitali pierwszej linii, aby przetransportować ich do specjalistycznych ośrodków na tyłach. Wymaga to pewnych umiejętności w pracy z osobami obłożnie chorymi: jak prawidłowo je przenosić, obracać, podtrzymywać i podnosić. Jednocześnie trzeba mieć oko na monitor, czujniki i różne rurki podłączone do rannych. Vladyslav robi to wszystko z wielką wprawą.
"Chcieli nauczyć mnie więcej, ale powiedziałem: "Wystarczy - już chcecie, żebym operował"" - żartuje były piłkarz.
Ale coś zawsze może pójść nie tak - to wojna.
"Moja trzecia ewakuacja odbyła się helikopterem, a ja nie rozumiałem, jak to się stanie" - wspomina Vladyslav. "Byłem z noszami, a moim zadaniem było upewnienie się, że wszystkie rurki i czujniki są na swoim miejscu. A tam był ciężki pacjent pod respiratorem. Bardzo się martwiłem.
Innym razem facet przestał oddychać na drodze, gdy go transportowaliśmy. Uratowaliśmy go.
Kiedy znów zaczął oddychać, było to wielkie zwycięstwo".
Zespół Vashchuka specjalizował się w ciężko rannych pacjentach, ale na szczęście udało im się sprowadzić wszystkich pacjentów z powrotem i nikt nie zginął.
Oczywiście Gwardia Narodowa rozpoznała słynnego piłkarza. Vladyslav opisuje kilka takich sytuacji: "Razem z lekarzem położyliśmy rannego na noszach, jego głowa w moich rękach. A lekarz powiedział: "Och, chciałbym wziąć twój autograf, ale sytuacja nie jest w porządku!" - "Nie jest w porządku, to na pewno" - zgadzam się, trzymając rannego obiema rękami.
Był czas, kiedy facet z licznymi poparzeniami, którego przewoziliśmy, rozpoznał mnie w pociągu i poprosił o zrobienie sobie ze mną zdjęcia. Tam jest to zabronione, ale dla niego zrobili wyjątek.
Był też inny ranny - pomogłem mu się poruszać. Szliśmy do samochodu, on oparł się o mnie i powiedział: "Wiesz, że mój znak wywoławczy to Maradona?". Oboje się roześmialiśmy.
Albo misja bojowa w sektorze Kupiańska. Tego wieczoru w naszym centrum medycznym leczyliśmy około 90 żołnierzy. Zmęczeni i wyczerpani wychodzili z okrążenia, a my na nich czekaliśmy. Jeden z nich spojrzał na mnie i powiedział: "Wyglądasz znajomo...". Zażartowałem i powiedziałem, że jestem aktorem. Wtedy ktoś dodał: "Ale to Vashchuk! Co ty tu robisz?" - zapytali ze zdziwieniem. "To samo co ty - pomagam, przybliżam zwycięstwo" - odpowiedziałem.
Kilka minut później, po oddaleniu się nieco, chłopaki chętnie ze mną rozmawiali, zadawali mi pytania, wspominali, że są głodni - było jasne, że ich stan emocjonalny się wyrównał. Dowódca powiedział mi później: "Ty już pracujesz jako psycholog".
Vladyslav Vashchuk nadal jest wolontariuszem w armii, pomagając swoim towarzyszom broni. I awansuje. W maju otrzymał swój pierwszy stopień oficerski: teraz Vlad jest młodszym porucznikiem Gwardii Narodowej, oficerem rehabilitacji w Centrum Medycznym Gwardii Narodowej.
Jego plany na przyszłość obejmują rozwój rehabilitacji rannych powracających z pola bitwy.
"Poszedłem służyć, aby wygrać tę wojnę", mówi Vladyslav Vashchuk, "aby moje dzieci nie brały w niej udziału.
Potrzebujemy więcej ludzi, którzy chcą się uczyć, którzy chcą być przydatni. Ja też nie jestem lekarzem i robię wiele rzeczy, o których nie powinienem wiedzieć. Ale nauczyłem się. Ponieważ wszyscy musimy zaakceptować fakt, że nasz kraj nigdy nie będzie taki sam jak wcześniej. Musimy się zmieniać i dostosowywać do nowych realiów".
Maryna Tkachuk